A- A A+ | Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+

Chiến tranh biên giới trong chương trình lịch sử mới

GS. Phạm Hồng Tung, Viện trưởng Viện Việt Nam học và Khoa học Phát triển (Đại học Quốc gia Hà Nội), chủ biên chương trình Lịch sử trong CTGDPT mới.. Trong bài viết được đăng tại Kỷ yếu hội thảo cấp quốc gia "40 năm ngày chiến thắng bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc cùng quân dân Campuchia chiến thắng chế độ diệt chủng (07/01/1979 -07/01/2019)", GS Phạm Hồng Tung đề cập việc đưa nội dung cuộc chiến này vào chương trình môn Lịch sử giáo dục phổ thông.

Sở GDĐT xin trích lược nội dung:

1. Chiến tranh biên giới trong chương trình lịch sử hiện hành

1.1. Cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ở vùng biên giới Tây Nam (1975-1979) có ý nghĩa lịch sử rất quan trọng. Tuy nhiên, giống như cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ở biên giới phía Bắc (1978-1988), lịch sử các cuộc chiến tranh này cho tới nay còn chưa được nghiên cứu, trình bày đầy đủ trên các diễn đàn công khai ở Việt Nam, đặc biệt là trong nội dung giáo dục lịch sử của trường phổ thông.

Trong sách giáo khoa lịch sử hiện hành, lịch sử cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam được trình bày ở cuốn Lịch sử 12, tại chương II "Đấu tranh bảo vệ Tổ quốc (1975-1979)" của bài 25 "Xây dựng chủ nghĩa xã hội và đấu tranh bảo vệ Tổ quốc (1976-1986)". Với dung lượng chỉ sáu câu, 13 dòng, toàn văn nội dung này như sau:"Bảo vệ biên giới Tây Nam: Do có âm mưu từ trước, ngay sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tập đoàn phản động Pôn Pốt - Iêng Xari ở Campuchia do Pôn Pốt cầm đầu đã mở những đợt hành quân khiêu khích, xâm phạm nhiều vùng lãnh thổ nước ta từ Hà Tiên đến Tây Ninh. Đầu tháng 5 năm 1975, chúng cho quân đổ bộ đánh chiếm đảo Phú Quốc; sau đó đánh chiếm đảo Thổ Chu. Ngày 22 tháng 12 năm 1978, chúng huy động 19 sư đoàn bộ binh cùng nhiều đơn vị pháo binh, xe tăng tiến đánh Tây Ninh, mở đầu cuộc chiến tranh xâm lấn biên giới nước ta. Thực hiện quyền tự vệ chính đáng, quân và dân ta tổ chức cuộc phản công tiêu diệt và quét sạch quân xâm lược ra khỏi nước ta. Theo yêu cầu của Mặt trận Đoàn kết dân tộc cứu nước Campuchia, Quân đội Việt Nam cùng với lực lượng cách mạng Campuchia tiến công, xóa bỏ chế độ diệt chủng Pôn Pốt. Ngày 7 tháng 1 năm 1979, Thủ đô Phnôm Pênh được giải phóng".

Cũng trong mục này, lịch sử chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ở biên giới phía Bắc được đề cập đến với dung lượng bốn câu, 11 dòng.

1.2. Việc trình bày về lịch sử cả hai cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc như trên là quá sơ lược, không tương xứng với vị trí, tầm vóc và ý nghĩa của hai quá trình lịch sử đó trong lịch sử hiện đại Việt Nam; không đáp ứng được nhu cầu nhận thức và càng không đáp ứng được yêu cầu phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh Việt Nam. Hơn nữa, dù chỉ trong một số đoạn văn ngắn như vậy cũng đã lộ một số lỗi, sai sót về cả nội dung lịch sử và hình thức trình bày, diễn đạt. Chính vì vậy, trong chương trình giáo dục phổ thông mới, nội dung giáo dục lịch sử này sẽ được trình bày đổi mới khá căn bản, toàn diện.

2. Dự kiến trong chương trình mới

2.1. Ở cấp Tiểu học, giáo dục lịch sử nằm trong môn học tích hợp Lịch sử và Địa lý, bắt đầu được tổ chức dạy và học ở lớp 4 và 5. Mục đích cơ bản của giáo dục lịch sử ở cấp học này là tạo điều kiện để học sinh làm quen với lịch sử, có tình yêu và say mê đối với lịch sử dân tộc và lịch sử nhân loại, nắm được kiến thức sơ giản nhất về lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới, trên cơ sở đó bước đầu hình thành và phát triển những năng lực và phẩm chất cốt lõi. Để phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh tiểu học, trong chương trình môn học Lịch sử và Địa lý mới, thay vì giới thiệu và yêu cầu học sinh ghi nhớ máy móc phiên bản tóm lược của lịch sử Việt Nam và lịch sử thế giới, chúng tôi lựa chọn từng giai đoạn lịch sử là những "điểm nhấn" quan trọng, giúp các em tìm hiểu thông qua chuyện kể lịch sử, truyền thuyết hoặc di tích, di sản, hiện vật lịch sử tiêu biểu. Với cách tiếp cận này, các vấn đề liên quan đến hai cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc ở biên giới Tây Nam và phía Bắc chưa được đề cấp đến.

2.2. Ở cấp THCS, nội dung giáo dục lịch sử cũng nằm trong môn học tích hợp Lịch sử và Địa lý, được tổ chức dạy và học từ lớp 6 đến 9. Trong đó, hai mạch nội dung lịch sử và địa lý được tổ chức như những phân môn tương đối độc lập, cùng với bốn chủ đề được tích hợp cao về lịch sử đô thị, phát kiến địa lý, các châu thổ sông Hồng, sông Cửu Long và bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Việt Nam. Ở cấp học này, nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của giáo dục lịch sử là giúp học sinh có được kiến thức thông sử (cơ bản, cố lõi, hệ thống) của Việt Nam, khu vực Đông Nam Á và thế giới. Do vậy, nội dung của hai cuộc chiến sẽ được trình bày ở lớp 9, trong mạch nội dung "Việt Nam trong những năm 1976-1991". Với tính chất của nội dung thông sử, vấn đề này cũng sẽ được trình bày tóm lược nguyên nhân và diễn biến, chủ yếu làm rõ vị trí và ý nghĩa của chúng trong tiến trình lịch sử dân tộc.

2.3. Ở cấp THPT, Lịch sử được tổ chức dạy và học với tính chất là môn học độc lập. Nội dung giáo dục sẽ được tổ chức thành những chuyên đề và chủ đề. Lịch sử hai cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc ở vùng biên giới Tây Nam và phía Bắc sẽ tiếp tục được trình bày trong khuôn khổ của chủ đề "Cách mạng tháng Tám 1945, chiến tranh giải phóng dân tộc và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc trong lịch sử Việt Nam (từ tháng 8 năm 1945 đến nay)". Chủ đề này sẽ được dạy và học ở lớp 12. Như vậy lịch sử hai cuộc chiến tranh này được đặt trong một mạch nội dung với cuộc Cách mạng tháng Tám, cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Cách đặt vấn đề như vậy sẽ giúp cho việc tìm hiểu về các cuộc chiến tranh được đặt trên một hệ quy chiếu lịch sử đồng nhất là lịch sử quân sự - lịch sử kháng chiến và chiến tranh chống ngoại xâm. Theo cách này, việc tìm hiểu lịch sử các cuộc chiến tranh của học sinh sẽ thuận lợi, sâu sắc hơn, đồng thời cũng tránh được bất kỳ sự can thiệp nào vào nội dung của chương trình giáo dục lịch sử với nhân danh "vấn đề nhạy cảm". Với cách thức cấu trúc nội dung như vậy, lịch sử các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc sẽ được đề cập đến ít nhất là hai lần ở cấp THCS và THPT với mức độ và cách tiếp cận khác nhau…


Tác giả: Bùi Quý Khiêm
Nguồn: Tổng hợp
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Văn bản mới